Bài viết này tiếp nối tin ngày 22/9/2026 về việc hủy nổ an toàn quả bom MK82, đăng trên trang Facebook của NPA Việt Nam.
Sáng ngày 16/9/2026, khi đang rà phá trên vườn cao su và sả do ông Nguyễn Văn Bòn canh tác ở thôn Gio An Tây, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị, máy rà của nhân viên NPA/RENEW Phạm Xuân Sang ghi nhận một tín hiệu mạnh bất thường, cho thấy có thể có một vật lớn nằm dưới lòng đất.
“Khi phát hiện tín hiệu, tôi thấy vùng tín hiệu rất rộng,” anh Sang kể. “Tôi cảm nhận được bên dưới có một vật lớn, nên tiến hành xử lý theo đúng quy trình.”
Sau khi vật thể được làm lộ ra và báo cáo, Quản lý Hoạt động cấp tỉnh Mai Văn Việt và Đội trưởng EOD Hoàng Kim Chiến xác định đây là một quả bom MK82 nặng khoảng 227 kg, chứa khoảng 87 kg thuốc nổ Tritonal. Nằm khuất dưới mặt đất, mối nguy này đã ẩn giấu bao năm trên chính mảnh đất gia đình ông Bòn canh tác.
Ngay trong ngày, đội đã di dời và vận chuyển an toàn quả bom về Bãi hủy nổ tập trung của NPA/RENEW tại xã Vĩnh Định và hủy nổ an toàn lúc 11 giờ 40.
Hai tuần sau, chúng tôi trở lại Gio An Tây để lắng nghe người dân sống và làm việc nơi đây chia sẻ về ý nghĩa của phát hiện này.
“Hậu quả không chỉ một vài người”
Ông Lê Quang Gián, Trưởng thôn Gio An Tây, cho biết nơi đây từng là vùng giao tranh ác liệt trong chiến tranh, và dù đã nhiều năm trôi qua, vật nổ sót lại vẫn còn nhiều. Nhiều người trong thôn, từ người già, người trung niên đến người trẻ, vẫn đang mang thương tật do bom đạn để lại.
“Với trọng lượng lớn như thế mà đội rà phá phát hiện được thì đó là một điều rất đáng mừng, bởi vì sức sát thương của nó rất lớn,” ông nói. “Bà con khai hoang, phục hóa đất đai, nếu chẳng may chạm phải thì hậu quả không chỉ một vài người, mà sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều người, gây hoang mang trong bà con.”
Thôn thường xuyên vận động bà con khi phát hiện vật nghi là bom mìn thì báo cho cơ quan chức năng, tuyệt đối không va chạm hay tự xử lý.
Yên tâm canh tác trên đất sạch
Hoạt động rà phá tại khu vực này bắt đầu từ ngày 5/8/2026 và dự kiến hoàn thành trước ngày 21/10/2026. Khi hoàn thành, khoảng 695.088 m² đất sẽ được bàn giao lại cho cộng đồng. Theo ông Gián, trong thôn còn nhiều thửa đất chưa từng được canh tác. Khi đã được rà phá, bà con sẽ yên tâm sản xuất, thậm chí đưa cả phương tiện cơ giới vào khai hoang.
Một trong những thửa đất đó là của bà Nguyễn Thị Thiết, 68 tuổi. Khi chúng tôi gặp, bà đang làm cỏ trên 1,5 ha đất của gia đình, nằm trong khu vực nhiệm vụ, để chuẩn bị trồng vụ keo mới.
Bao năm cầm cuốc trên mảnh đất này, cứ nghĩ đến bom đạn bên dưới là bà lại “thường sợ, ớn ớn, ớn lạnh.” Bà kể, trước đây người dân thường bất chấp nguy hiểm, gom những vật nổ phát hiện trong vườn lại một chỗ để tiếp tục canh tác. “Ngày trước không dám cuốc mạnh vì sợ trúng bom mìn, vật nổ.”
“Hôm nay yên tâm rồi,” bà nói. “Tôi có thể cuốc sâu hơn, đào rộng hơn.”
Lời nhắn của bà gửi các đội rà phá thật ngắn gọn: “Cảm ơn anh em rà phá bom mìn đã làm việc nhiệt tình, đem lại sự an toàn cho bà con trong thôn.”
“Đúng với sứ mệnh của tổ chức”
Anh Sang làm việc tại NPA/RENEW từ năm 2018. Với anh, phát hiện quả bom MK82 không chỉ là một kết quả chuyên môn.
“Tôi đã làm được một việc đúng với sứ mệnh của tổ chức,” anh nói. “Đó là giúp bà con canh tác an toàn hơn.”
Lời khuyên của anh với bà con cũng giống lời trưởng thôn: “Để đảm bảo an toàn cho bản thân và mọi người xung quanh, khi phát hiện vật nghi là vật nổ, bà con hãy báo cho cơ quan chức năng hoặc gọi đường dây nóng 0901 941 941.”
Chúng tôi trân trọng cảm ơn Chính phủ Hoa Kỳ 🇺🇸 thông qua Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội, và Chính phủ Na Uy 🇳🇴 đã hỗ trợ quý báu cho công tác khắc phục hậu quả bom mìn của chúng tôi tại Việt Nam 🇻🇳.
